Edebî Türler

Şiir

• Ahenk unsurları: Ölçü (hece, aruz, serbest), kafiye (yarım, tam, zengin, cinaslı) ve redif, aliterasyon (ünsüz tekrarı), asonans (ünlü tekrarı), iç kafiye, nakarat, ritim.
• Şiir türleri (konu ve işleyişe göre): Lirik (duygu yoğun; gazel, koşma, ilahi, ağıt), epik (kahramanlık; destan, koçaklama, kaside bölümleri), didaktik (öğretici; fabl, mesnevilerin bir kısmı, hikemi şiir), pastoral (kır hayatı; idil: çobanın ağzından değil şairin anlatımıyla, eglog: çobanların karşılıklı konuşması; Türk edebiyatında ilk pastoral şiir denemesi Abdülhak Hamit'in Sahra'sıdır), satirik (yergi; hicviye, taşlama), dramatik (tiyatroda kullanılan şiir).
• Batı nazım şekilleri: Sone (4+4+3+3 dizelik iki dörtlük, iki üçlük; abba abba ccd eed), terza-rima (üçlüklerden; aba bcb cdc… d), triyole (8 dizelik; 1. dize 4. ve 7.'de, 2. dize 8.'de tekrarlanır), serbest müstezat, balad.

Olay Çevresinde Gelişen Edebî Metinler

• Hikâye (öykü): Kısa, tek olay ya da durum; az kişi. Olay (klasik/Maupassant) hikâyesi: serim-düğüm-çözüm; Ömer Seyfettin. Durum (kesit/Çehov) hikâyesi: olay örgüsü zayıf, atmosfer ve iç dünya; Sait Faik, Memduh Şevket Esendal. Modern hikâye: bilinç akışı, iç monolog.
• Roman: Uzun, karmaşık olay örgüsü, çok sayıda kişi, ayrıntılı çevre. Unsurları: olay örgüsü, kişiler (kahraman, karşı karakter; düz/yuvarlak karakter), zaman, mekân, anlatıcı ve bakış açısı. Anlatıcı türleri: İlahi (hâkim) bakış açısı (her şeyi bilen üçüncü kişi), kahraman anlatıcı (birinci kişi), gözlemci (müşahit) anlatıcı (yalnız gördüğünü anlatan). Anlatım teknikleri: geriye dönüş, iç monolog, bilinç akışı, mektup tekniği, özetleme, diyalog, leitmotiv, montaj, pastiş, üstkurmaca, otobiyografik anlatım.
• Masal, fabl, destan, efsane, halk hikâyesi (sözlü gelenekten), mesnevi (manzum hikâye).

Tiyatro

• Trajedi: Acıklı olaylar, soylu kahramanlar, ölümle biten son, manzum, üç birlik kuralı (zaman, yer, olay), şiddet sahnede gösterilmez, koro. Temsilciler: Aiskhylos, Sophokles, Euripides (Antik Yunan); Corneille, Racine (klasisizm).
• Komedi: Gülünç durumlar, toplumsal eleştiri; karakter komedisi (Molière'in Cimri'si), töre komedisi (Şair Evlenmesi), entrika (durum) komedisi.
• Dram: Romantizmle doğdu (Victor Hugo, Cromwell önsözü); trajik ve komik bir arada; üç birlik kuralına uyulmaz; nesir.
• Modern tiyatro: Epik tiyatro (Brecht; yabancılaştırma efekti; Haldun Taner'in Keşanlı Ali Destanı), absürt tiyatro (Beckett'in Godot'yu Beklerken, Ionesco), müzikal, monolog.
• Geleneksel Türk tiyatrosu: Karagöz, ortaoyunu, meddah, köy seyirlik oyunları.

Öğretici Metinler

Makale (bilgi verme, kanıtlama, nesnel), deneme (kişisel, samimi, kanıt gerekmez; Montaigne; Türk edebiyatında Nurullah Ataç, Suut Kemal Yetkin, Sabahattin Eyüboğlu, Cemil Meriç, Nurettin Topçu), fıkra (köşe yazısı; Ahmet Rasim, Falih Rıfkı), sohbet/söyleşi (karşılıklı konuşur gibi; Ahmet Rasim, Şevket Rado), eleştiri, gezi yazısı (Evliya Çelebi, Ahmet Hamdi Tanpınar - Beş Şehir), anı (hatıra), günlük, biyografi ve otobiyografi, mektup, haber, röportaj, mülakat.