Suçun Unsurları

Suçun Genel Unsurları

Ceza hukukunda suç; kanunda tanımlanmış, hukuka aykırı ve kusurlu bir insan davranışıdır. Bu nedenle suçun unsurları genel olarak kanuni tip (tipiklik), hukuka aykırılık ve kusurluluk olarak incelenir.

Kanuni Tip ve Unsurları

• Fail: Suçu işleyen gerçek kişi. Tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz; kanunda öngörülen güvenlik tedbirleri uygulanabilir (md. 20, 60). Bazı suçlar ancak belirli sıfattaki kişilerce işlenebilir (özgü suç: zimmet ancak kamu görevlisince).
• Mağdur ve suçtan zarar gören: Mağdur, suçun konusunun ait olduğu kişidir; suçtan zarar gören ise suç nedeniyle zarar gören herkestir.
• Suçun konusu: Fiilin üzerinde gerçekleştiği kişi veya şey (hırsızlıkta taşınır mal).
• Fiil (hareket): İcrai (yapma) veya ihmali (yapmama). İhmali suçlar, kanunda açıkça bir yükümlülüğün yerine getirilmemesi olarak tanımlanır; ayrıca icrai suçun ihmali davranışla işlenmesi mümkündür (md. 83 kasten öldürme).
• Netice ve nedensellik bağı: Neticeli suçlarda hareket ile netice arasında nedensellik bağı aranır; hareketli (sırf hareket) suçlarda netice aranmaz.

Manevi Unsur: Kast ve Taksir

• Kast (md. 21): Suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir. Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır.
• Olası kast: Kişinin suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen fiili işlemesi. Olası kastla işlenen suçta ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine müebbet hapis, müebbet hapis yerine yirmi yıldan yirmi beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur; diğer suçlarda temel ceza üçte birden yarısına kadar indirilir.
• Taksir (md. 22): Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla, bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen neticesi öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir. Taksirle işlenen fiiller, kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılır.
• Bilinçli taksir: Kişinin öngördüğü neticeyi istememesine karşın neticenin meydana gelmesi; ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.
• Kişisel cezasızlık / indirim: Taksirli hareket sonucu neden olunan netice münhasıran failin kişisel ve ailevi durumu bakımından, artık bir cezanın hükmedilmesini gereksiz kılacak derecede mağdur olmasına yol açmışsa ceza verilmez; bilinçli taksir hâlinde verilecek ceza yarıdan altıda bire kadar indirilebilir.

Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Suç (md. 23)

Bir fiilin, kastedilenden daha ağır veya başka bir neticenin oluşumuna sebebiyet vermesi hâlinde, kişinin bundan dolayı sorumlu tutulabilmesi için bu netice bakımından en azından taksirle hareket etmesi gerekir (ör. kasten yaralama sonucu ölüm).

Suçların Sınıflandırılması

Suçlar; kasıtlı-taksirli, ani-mütemadi (kişiyi hürriyetinden yoksun kılma), şikâyete bağlı-re'sen kovuşturulan, zarar-tehlike suçları gibi ayrımlarla incelenir. Mütemadi suçta hukuka aykırı durum devam ettiği sürece suç işlenmeye devam eder.