İşitme Yetersizliği

Tanım ve Sınıflama

• İşitme yetersizliği: İşitme duyarlılığının kısmen ya da tamamen yitirilmesi nedeniyle bireyin dil, iletişim ve eğitim gereksinimlerinin etkilenmesi. Kayıp desibel (dB) cinsinden ölçülür.
• Kayıp derecesi: Hafif (26-40 dB), orta (41-55), orta-ileri (56-70), ileri (71-90), çok ileri (91 dB ve üzeri).
• Kaybın yerine göre: İletim tipi (dış ve orta kulak; genellikle tıbbi tedaviyle düzelir, ör. orta kulak iltihabı), sensörinöral (iç kulak / işitme siniri; kalıcı), karma, merkezi işitsel işlemleme bozukluğu.
• Başlangıç zamanına göre: Dil öncesi (prelingual) kayıp — konuşma edinilmeden önce, dil gelişimini çok daha fazla etkiler; dil sonrası (postlingual).

Tanılama ve Teknoloji

• Yenidoğan işitme taraması (OAE, ABR) Türkiye'de ulusal programdır; erken tanı ve ilk 6 ayda müdahale dil gelişimi için kritiktir.
• Odyogram: Frekans (Hz) ve şiddete (dB) göre işitme eşiklerini gösterir.
• Cihazlar: İşitme cihazı (ses yükseltir), koklear implant (iç kulağa yerleştirilen, işitme sinirini doğrudan uyaran elektronik cihaz; ileri-çok ileri sensörinöral kayıpta), FM sistemi (öğretmenin sesini doğrudan öğrencinin cihazına iletir, gürültünün etkisini azaltır).

İletişim ve Eğitim Yaklaşımları

• İşitsel-sözel yaklaşım (oral): Kalan işitmenin cihazla en üst düzeyde kullanılması ve konuşma dilinin işitme yoluyla edinilmesi; Türkiye'de yaygın benimsenen yaklaşım.
• İşitsel-sözel terapi (AVT), doğal işitsel-sözel yaklaşım.
• İşaret dili yaklaşımı: Türk İşaret Dili (TİD); kendine özgü dil bilgisi olan bağımsız bir dildir.
• Total (bütüncül) iletişim: Konuşma, dudak okuma, işaret, parmak alfabesi ve yazının birlikte kullanılması.
• İki dilli-iki kültürlü yaklaşım: İşaret dili birinci dil, toplumun yazılı/sözlü dili ikinci dil.

Sınıfta Uyarlamalar

• Öğrencinin öğretmenin yüzünü görebileceği, gürültü kaynaklarından uzak, ışığı arkadan alan bir yerde oturması.
• Öğretmenin yüzü öğrenciye dönükken, doğal hızda ve abartısız konuşması; tahtaya dönükken konuşmaması.
• Görsel destekler, yazılı yönergeler, altyazılı videolar; yeni sözcüklerin önceden öğretilmesi; akran desteği.
• Okuma-yazma ve sözcük dağarcığının gelişimi yakından izlenir; dil gelişimi akademik başarının temelidir.