Mensur Eserler

Divan Nesri

Divan edebiyatında nesir (düzyazı) üç üslupta yazılmıştır: sade (açık) nesir (halka yönelik dinî ve öğretici eserler; konuşma diline yakın), orta nesir (tarih, biyografi, bilimsel eserler; az süslü), süslü (inşa) nesir (secili, sanatlı, Arapça-Farsça yoğun; edebî gösteri amacı). Süslü nesrin en önemli temsilcileri Veysi, Nergisi ve Sinan Paşa'dır.

Mensur Türler

• Tezkire: Şairlerin hayatlarını ve şiirlerinden örnekleri veren biyografik eserler. İlk Türkçe tezkire: Ali Şir Nevai'nin Mecalisü'n-Nefais'i (Çağatay). Anadolu'da ilk tezkire: Sehi Bey'in Heşt Behişt'i. Diğerleri: Latifi, Âşık Çelebi (Meşairü'ş-Şuara), Kınalızade Hasan Çelebi, Riyazi, Salim, Safayi.
• Siyer: Hz. Muhammed'in hayatını anlatan eserler; Darir'in Siyer-i Nebi'si.
• Tarih: Aşıkpaşazade (Tevarih-i Âl-i Osman), Neşri, Hoca Sadettin (Tacü't-Tevarih), Naima, Peçevi, Silahtar; resmî vakanüvislik.
• Seyahatname: Evliya Çelebi'nin 10 ciltlik Seyahatnamesi (sade-orta nesir, gözlem ve abartılı anlatım); Seydi Ali Reis'in Miratü'l-Memalik'i.
• Sefaretname: Elçilerin gittikleri ülkelere dair gözlemleri; Yirmisekiz Mehmed Çelebi'nin Fransa Sefaretnamesi (Lale Devri).
• Münşeat: Örnek mektup ve resmî yazışma derlemeleri; Feridun Bey'in Münşeatü's-Selatin'i.
• Siyasetname ve nasihatname: Devlet yönetimine dair öğütler; Koçi Bey Risalesi, Katip Çelebi'nin Düsturu'l-Amel'i, Lütfi Paşa'nın Asafname'si.
• Hamse, makale, münazara (Fuzuli'nin Beng ü Bade'si manzum; Sinan Paşa'nın Tazarruname'si süslü nesir), menakıbname (din büyüklerinin hayatları), tabakat, mektup (Fuzuli'nin Şikâyetname'si), hikâye (Ali Şir Nevai), ansiklopedi ve bibliyografya (Katip Çelebi'nin Keşfü'z-Zunun'u, Cihannüma).

Önemli Mensur Eserler ve Yazarlar

• Sinan Paşa: Tazarruname (süslü nesrin ilk büyük örneği, tasavvufi yakarışlar).
• Mercimek Ahmet: Kabusname çevirisi (sade nesir, XV. yy).
• Katip Çelebi: Keşfü'z-Zunun (bibliyografya), Cihannüma (coğrafya), Mizanü'l-Hak (tartışmalı konularda ılımlı görüşler, sade nesir), Takvimü't-Tevarih.
• Veysi: Siyer-i Veysi (süslü nesir), Habname. Nergisi: Hamse (süslü nesir).
• Ali Şir Nevai: Mecalisü'n-Nefais, Mahbubu'l-Kulub.
• Dede Korkut Hikâyeleri anonim halk nesrinin, Kerem ile Aslı, Köroğlu gibi halk hikâyeleri ise nazım-nesir karışık anlatımın örnekleridir.