Osmanlı Tarihi

Kuruluş ve Yükselme

• Osman Bey (1299): Söğüt-Domaniç merkezli Kayı boyu; Koyunhisar (Bafeus) Savaşı (1302).
• Orhan Bey: Bursa'nın alınması ve başkent yapılması (1326), ilk düzenli ordu (yaya ve müsellem), ilk Osmanlı parası, ilk medrese (İznik), Karesioğulları'nın alınması, Rumeli'ye geçiş (Çimpe Kalesi, 1353).
• I. Murad: Edirne'nin alınması, Sırpsındığı (1364) ve I. Kosova (1389) savaşları, Yeniçeri Ocağı ve pençik sistemi, devşirme.
• Yıldırım Bayezid: Niğbolu zaferi (1396), Anadolu Hisarı, Ankara Savaşı (1402) yenilgisi ve Fetret Devri.
• Fatih Sultan Mehmed: İstanbul'un fethi (1453); Orta Çağ'ın sonu. Kanunname-i Âl-i Osman, Sahn-ı Seman medreseleri, Otlukbeli (1473).
• Yavuz Sultan Selim: Çaldıran (1514), Mercidabık (1516), Ridaniye (1517) ile halifeliğin Osmanlı'ya geçmesi.
• Kanuni Sultan Süleyman: Belgrad, Rodos, Mohaç (1526), I. Viyana Kuşatması (1529), Preveze (1538), Amasya Antlaşması (1555). Osmanlı en güçlü dönemini yaşadı.

Osmanlı Devlet Teşkilatı ve Toplum

• Merkez: Padişah, Divan-ı Hümayun (veziriazam, kazasker, defterdar, nişancı, şeyhülislam), saray (Enderun, Birun, Harem).
• Taşra: Eyalet (beylerbeyi), sancak (sancakbeyi), kaza (kadı). Kadı yargı ve belediye işlerinden sorumludur.
• Tımar sistemi: Vergi toplama hakkının hizmet karşılığı askerî ve idari görevlilere verilmesi; devlete masrafsız asker yetiştirilmesini, üretimin sürekliliğini ve taşrada güvenliği sağlar.
• Millet sistemi: Toplumun dinî esasa göre örgütlenmesi; gayrimüslimler inanç ve iç işlerinde serbestti. Bu yapı Osmanlı'nın uzun süre farklı toplulukları bir arada tutmasında etkili oldu.
• Ekonomi: Lonca ve ahilik, narh sistemi, vakıflar (kamu hizmetlerinin karşılanması), kervansaraylar ve bedestenler.

Duraklama, Gerileme ve Dağılma

• XVII. yüzyıl: Zitvatorok (1606), Kasr-ı Şirin (1639), II. Viyana Kuşatması (1683), Karlofça (1699; ilk büyük toprak kaybı). Islahatçılar: IV. Murad, Köprülü Mehmed Paşa, Koçi Bey.
• XVIII. yüzyıl: Lale Devri (matbaa 1727), Belgrad (1739), Küçük Kaynarca (1774), III. Selim'in Nizam-ı Cedit ıslahatları.
• XIX. yüzyıl: Sened-i İttifak (1808), Yunanistan'ın bağımsızlığı (1829-30), Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması (1826), Tanzimat (1839) ve Islahat (1856) fermanları, Kanun-ı Esasi ve I. Meşrutiyet (1876), 93 Harbi ve Berlin Antlaşması (1878), II. Meşrutiyet (1908).
• Fikir akımları: Osmanlıcılık, İslamcılık (Panislamizm), Türkçülük, Batıcılık.
• XX. yüzyıl: Trablusgarp Savaşı (1911-12), Balkan Savaşları (1912-13), I. Dünya Savaşı (Çanakkale zaferi 1915), Mondros Ateşkes Antlaşması (30 Ekim 1918).