Şahıs Şirketleri

Ticaret Şirketlerinin Türleri (TTK md. 124)

Ticaret şirketleri; kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerden ibarettir. Kollektif ve komandit şirketler şahıs şirketleri; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler sermaye şirketleridir. Ticaret şirketleri tüzel kişiliğe sahiptir. Adi şirket ise TBK md. 620 vd.'da düzenlenir; tüzel kişiliği yoktur, ticaret şirketi değildir.

Şahıs Şirketlerinin Ortak Özellikleri

• Ortakların kişiliği ön plandadır (kişi birliği); ortaklar arasında karşılıklı güven esastır.
• Ortakların en az bir kısmı şirket borçlarından sınırsız sorumludur.
• Ortaklık payının devri ve yeni ortak alınması kural olarak bütün ortakların rızasına bağlıdır.
• Yönetim kural olarak ortaklarca yapılır (kendi organlığı).
• Rekabet yasağı vardır: Ortaklar diğer ortakların izni olmadan şirketin işletme konusuna giren işlerle uğraşamaz.

Kollektif Şirket (md. 211-303)

• Tanım: Ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla, gerçek kişiler arasında kurulan ve ortaklarından hiçbirinin sorumluluğu şirket alacaklılarına karşı sınırlandırılmamış olan şirkettir. Tüzel kişiler kollektif şirkete ortak olamaz.
• Kuruluş: Şirket sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması ve kurucuların imzalarının noterce onaylanması gerekir. Şirket, ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır.
• Yönetim: Sözleşmede aksi öngörülmemişse bütün ortaklar şirketi yönetme hak ve yetkisine sahiptir; kararlar kural olarak oybirliğiyle alınır.
• Ortakların sorumluluğu (md. 236): Ortaklar, şirket borçlarından dolayı şirket alacaklılarına karşı bütün malvarlıklarıyla sınırsız ve müteselsilen sorumludur. Ancak bu sorumluluk ikincil (fer'i)dir: Şirket tasfiye edilmedikçe veya şirket aleyhine yapılan takip sonuçsuz kalmadıkça, ortaklar şirket borçları için takip edilemez.
• Ortağın kişisel alacaklıları: Şirket devam ettiği sürece ortağın şirketteki hissesine değil, ancak kâr payına ve tasfiye payına başvurabilir.
• Sona erme: Sözleşmede öngörülen sürenin dolması, amacın gerçekleşmesi, ortakların kararı, iflas, bir ortağın ölümü (sözleşmede devam hükmü yoksa) gibi sebeplerle.

Komandit Şirket (md. 304-328)

• Tanım: Ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla kurulan ve şirket alacaklılarına karşı ortaklardan bir veya birkaçının sorumluluğu sınırlandırılmamış (komandite) ve diğer ortak veya ortakların sorumluluğu belirli bir sermaye ile sınırlandırılmış (komanditer) olan şirkettir.
• Komandite ortak: Sınırsız sorumlu ortak; yalnız gerçek kişi olabilir. Şirketi yönetme ve temsil yetkisi komandite ortaklardadır.
• Komanditer ortak: Sorumluluğu taahhüt ettiği sermaye ile sınırlıdır; gerçek veya tüzel kişi olabilir. Şirket işlerini yönetemez ve temsil edemez; yönetime karışırsa sınırsız sorumlu duruma düşebilir. Bilançonun bir örneğini isteme ve defterleri inceleme hakkı vardır. Komanditer ortak rekabet yasağına tabi değildir.
• Komandit şirketlerde kollektif şirket hükümleri, kanunda aksi öngörülmedikçe uygulanır.

Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket (md. 564 vd.)

Sermayesi paylara bölünmüş olup, ortaklardan bir veya birkaçı şirket alacaklılarına karşı kollektif şirket ortağı gibi sınırsız sorumlu, diğerleri ise anonim şirket pay sahibi gibi sorumlu olan şirkettir. Sermaye şirketidir ve kanunda aksi öngörülmedikçe anonim şirket hükümleri uygulanır.