Mal Rejimleri

Eşler Arasındaki Mal Rejimleri

Türk Medeni Kanunu'nda yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir (md. 202). Eşler mal rejimi sözleşmesiyle kanunda öngörülen diğer rejimlerden birini seçebilir: mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı. Ayrıca kanunda sayılan hâllerde hâkim kararıyla olağanüstü mal rejimi (mal ayrılığı) kurulabilir. Yasal rejim 1 Ocak 2002'den itibaren geçerlidir; öncesi için mal ayrılığı uygulanır.

Mal Rejimi Sözleşmesi (md. 203-205)

• Evlenmeden önce veya sonra yapılabilir.
• Şekil: Noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır; evlenme başvurusu sırasında yazılı olarak da seçim bildirilebilir.
• Ayırt etme gücüne sahip olmak gerekir; küçükler ve kısıtlılar yasal temsilcinin rızasıyla yapar.

Edinilmiş Mallara Katılma

Bu rejim edinilmiş mallar ile her eşin kişisel mallarını kapsar.

• Edinilmiş mallar (md. 219): Eşin bu rejim süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleri: çalışma karşılığı edinimler, sosyal güvenlik ve sosyal yardım kurumlarının yardımları, çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar, kişisel malların gelirleri, edinilmiş malların yerine geçen değerler.
• Kişisel mallar (md. 220): Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya, mal rejiminin başlangıcında sahip olunan veya sonradan miras ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanılan malvarlığı değerleri, manevi tazminat alacakları, kişisel malların yerine geçen değerler.
• Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılır (md. 222).

Tasfiye

Rejim sona erince (ölüm, boşanma, başka rejimin kabulü) her eş, diğerinin edinilmiş mallarından denkleştirme sonrası kalan artık değerin yarısına sahip olur. Artık değer: edinilmiş malların toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan değerdir; eklenecek değerler ve denkleştirme dikkate alınır. Eşlerden biri diğerinin bir malının edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına karşılıksız katkıda bulunmuşsa değer artış payı alacağı doğar. Katılma alacağı ve değer artış payı, rejimin sona ermesinden itibaren talep edilebilir.

Diğer Rejimler

• Mal ayrılığı: Her eş kendi malvarlığını yönetir, yararlanır ve tasarruf eder; diğerinin mallarında hak sahibi değildir.
• Paylaşmalı mal ayrılığı: Mal ayrılığına ek olarak, eşlerin birlikte edindikleri mallar rejim sona erince yarı yarıya paylaşılır.
• Mal ortaklığı: Ortaklık malları ile eşlerin kişisel mallarını içerir; ortaklık malları eşlere elbirliğiyle aittir. Genel mal ortaklığı ve sınırlı mal ortaklığı türleri vardır.

Aile Konutu (md. 194)

Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. Konut üzerinde hak sahibi olmayan eş, tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulmasını isteyebilir.