Genel Fizik

Fizik ve Ölçme

• Temel büyüklükler (SI): Uzunluk (metre), kütle (kilogram), zaman (saniye), elektrik akımı (amper), sıcaklık (kelvin), madde miktarı (mol), ışık şiddeti (kandela). Türetilmiş büyüklükler: hız, ivme, kuvvet (N), enerji (J), güç (W), basınç (Pa).
• Skaler büyüklükler (yalnız büyüklük: kütle, zaman, sıcaklık, enerji) ve vektörel büyüklükler (büyüklük + yön: kuvvet, hız, yer değiştirme, ivme).

Kuvvet ve Hareket

• Konum, yol, yer değiştirme; sürat (yol/zaman) ve hız (yer değiştirme/zaman); ivme (hız değişimi/zaman).
• Newton yasaları: Eylemsizlik; F = m·a; etki-tepki.
• Kütle ve ağırlık: Kütle değişmez (kg); ağırlık G = m·g yere göre değişir (N; dinamometre).
• Sürtünme kuvveti: Harekete zıt yönde; yüzeyin cinsine ve cismin ağırlığına bağlı; yararları ve zararları.
• Basit makineler: Kaldıraç, makara, eğik düzlem, çıkrık, vida, dişli; kuvvetten kazanç yoldan kayıpla dengelenir, işten kazanç yoktur.
• Basınç: Katı basıncı (F/A), sıvı basıncı (derinlik ve yoğunluğa bağlı), açık hava basıncı (yükseldikçe azalır), Pascal ilkesi (hidrolik sistemler), kaldırma kuvveti (Arşimet: yüzme-batma yoğunluğa bağlı).

Enerji

• İş: W = F·x; kuvvet doğrultusunda yer değiştirme olmazsa fiziksel iş yoktur. Güç: P = W/t.
• Kinetik enerji (hareket; kütle ve sürate bağlı), potansiyel enerji (çekim: kütle ve yüksekliğe bağlı; esneklik: yay). Enerji dönüşümleri ve korunumu; sürtünmenin mekanik enerjiyi ısıya dönüştürmesi.
• Isı ve sıcaklık: Sıcaklık taneciklerin ortalama hareket enerjisinin göstergesi (termometre); ısı aktarılan enerji (kalorimetre). Isı alan maddenin sıcaklığı artar veya hâl değiştirir; hâl değişimi sırasında sıcaklık sabit kalır. Isı iletim yolları: iletim, konveksiyon, ışıma. Genleşme ve büzülme; suyun anormal genleşmesi.
• Enerji kaynakları: Yenilenebilir (güneş, rüzgâr, su, jeotermal, biyokütle) ve yenilenemez (kömür, petrol, doğal gaz, nükleer); enerji tasarrufu.

Işık ve Ses

• Işık: Doğal ve yapay ışık kaynakları; ışık doğrusal yayılır; saydam, yarı saydam, opak maddeler; gölge oluşumu; yansıma (düzgün ve dağınık; düz ayna görüntüsü sanal, düz, eşit boyda, sağ-sol ters); kırılma (suyun içindeki kalemin kırık görünmesi); mercekler (ince kenarlı büyüteç; kalın kenarlı); prizmada renklere ayrılma ve gök kuşağı; cisimlerin rengi.
• Ses: Titreşimle oluşur; maddesel ortam gerektirir, boşlukta yayılmaz; hızı katılarda en fazla; sesin yüksekliği (ince-kalın, frekans) ve şiddeti (gür-zayıf, genlik); yankı; ses yalıtımı; gürültü kirliliği; insan işitme aralığı 20-20.000 Hz.

Elektrik ve Manyetizma

• Durgun elektrik: Sürtünme, dokunma ve etkiyle elektriklenme; aynı yükler iter, zıt yükler çeker; elektroskop; yıldırım ve paratoner.
• Elektrik devresi: Pil, ampul, anahtar, kablo; açık ve kapalı devre; iletken ve yalıtkan maddeler; seri ve paralel bağlama (paralel bağlı ampullerde biri sönse diğerleri yanmaya devam eder); Ohm yasası (V = I·R); ampermetre (seri) ve voltmetre (paralel).
• Elektriğin etkileri: Isı (ütü, ısıtıcı), ışık (ampul), manyetik (elektromıknatıs), kimyasal (elektroliz). Elektrik güvenliği.
• Mıknatıslar: N ve S kutupları; aynı kutuplar iter, zıt kutuplar çeker; demir, nikel, kobalt çekilir; pusula ve Dünya'nın manyetik alanı; elektromıknatıs (sarım sayısı ve akım arttıkça güçlenir).

Dünya, Güneş ve Ay

Dünya'nın şekli (küremsi) ve katmanları; dönme hareketi (gece-gündüz) ve dolanma hareketi (mevsimler; eksen eğikliği); Ay'ın evreleri (≈ 29,5 gün) ve hareketleri; Güneş ve Ay tutulmaları; Güneş sistemi ve gezegenler (Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün).