Mol Kavramı

Mol

Atom ve moleküller çok küçük olduğundan tek tek sayılamaz; bu nedenle kimyada sayma birimi olarak mol kullanılır. 1 mol, 6,02 × 10²³ tane tanecik demektir. Bu sayıya Avogadro sayısı (N_A) denir.

• 1 mol atom = 6,02 × 10²³ atom
• 1 mol molekül = 6,02 × 10²³ molekül
• 1 mol iyon = 6,02 × 10²³ iyon

Atom Kütlesi ve Mol Kütlesi

• Atomik kütle birimi (akb): ¹²C atomunun kütlesinin 1/12'si. 1 akb ≈ 1,66 × 10⁻²⁴ g.
• Mol kütlesi (M_A): 1 mol taneciğin gram cinsinden kütlesidir; birimi g/mol. Bir elementin mol kütlesi sayıca atom kütlesine eşittir: C = 12 g/mol, O = 16 g/mol, H = 1 g/mol.
• Bileşiğin mol kütlesi: Formüldeki atomların mol kütlelerinin toplamıdır. H₂O = 2(1) + 16 = 18 g/mol; CO₂ = 12 + 2(16) = 44 g/mol.

Mol Hesaplamaları

• Kütle ile: n = m / M_A (m: kütle, g).
• Tanecik sayısı ile: n = tanecik sayısı / 6,02 × 10²³.
• Gaz hacmi ile: Normal koşullarda (0 °C, 1 atm) n = V / 22,4 (V: litre). Oda koşullarında (25 °C, 1 atm) 1 mol gaz yaklaşık 24,5 L'dir.

Örnekler

• 36 g su: 36/18 = 2 mol H₂O; 2 × 6,02 × 10²³ molekül içerir.
• 1 mol H₂O molekülünde 2 mol H atomu, 1 mol O atomu, toplam 3 mol atom vardır.
• Normal koşullarda 11,2 L CO₂ gazı 0,5 mol'dür ve 22 g'dır.
• 1 mol CH₄ molekülünde toplam 5 mol atom bulunur.

Kütlece Yüzde ve Formül

• Bir bileşikte elementin kütlece yüzdesi = (elementin formüldeki toplam kütlesi / bileşiğin mol kütlesi) × 100. Suda hidrojenin kütlece yüzdesi 2/18 × 100 ≈ %11'dir.
• Basit (kaba) formül: Bileşikteki atomların en basit tam sayılı oranı (CH₂O).
• Molekül formülü: Moleküldeki gerçek atom sayılarını gösterir (glikoz C₆H₁₂O₆). Molekül formülü, basit formülün tam sayı katıdır.

Sınav uyarısı: 1 mol = 6,02 × 10²³ tanecik. n = m/M_A. Normal koşulda 1 mol gaz 22,4 L'dir. Mol sayısı sorularında atom mu molekül mü sorulduğuna dikkat edilmelidir.