Değerler

Modelde Değer Anlayışı

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde değerler, Erdem-Değer-Eylem çerçevesi içinde ele alınır. Değerler; bireyin karakterine yerleşerek erdeme dönüşen, eylemlerle gözlemlenebilen ilkelerdir. Değerler ayrı bir ders konusu değil, tüm öğretim programlarının öğrenme süreçlerine yerleştirilmiş unsurlardır.

Değerler Listesi

Modelde yirmi değer tanımlanmıştır. Bunlardan üçü diğerlerini kuşatan üst değer olarak öne çıkar:

• Adalet
• Saygı
• Sorumluluk

Diğer değerler:

• Aile bütünlüğü – ailenin birliğine ve huzuruna katkı.
• Çalışkanlık – emek vermek, azimle çalışmak.
• Dostluk – güvene dayalı ilişkiler kurmak.
• Duyarlılık – çevreye ve toplumsal sorunlara karşı hassasiyet.
• Dürüstlük – sözde ve davranışta doğruluk.
• Estetik – güzeli fark etme ve üretme.
• Mahremiyet – kendisinin ve başkalarının özel alanına saygı.
• Merhamet – insanlara ve canlılara şefkat.
• Mütevazılık – alçakgönüllülük.
• Özgürlük – sorumlulukla birlikte özgür düşünme ve davranma.
• Sabır – zorluklar karşısında dayanıklılık.
• Sağlıklı yaşam – bedensel ve ruhsal sağlığı koruma.
• Sevgi – insanlara, doğaya ve vatana sevgi.
• Tasarruf – kaynakları israf etmeden kullanma.
• Temizlik – bedenin, çevrenin ve zihnin temizliği.
• Vatanseverlik – vatanına ve milletine bağlılık.
• Yardımseverlik – ihtiyaç sahiplerine yardım etmek, paylaşmak.

Değerlerin Kazandırılması

• Her ders programında hangi değerlerle ilişki kurulduğu belirtilir; değerler öğrenme çıktılarına ve etkinliklere yerleştirilir.
• Hikâyeler, örnek olaylar, biyografiler, tartışmalar, drama, projeler ve toplum hizmeti çalışmaları değer kazandırmada kullanılır.
• Öğretmenin rol model olması, değer eğitiminin en etkili yoludur.
• Okul iklimi, okul kuralları ve aile iş birliği değerlerin davranışa dönüşmesini destekler.

Değerlerin Birbiriyle İlişkisi

Değerler birbirinden bağımsız değildir. Örneğin sorumluluk; tasarruf, temizlik ve sağlıklı yaşamla; saygı ise mahremiyet, mütevazılık ve dostlukla iç içedir. Adalet değeri, diğer değerlerin dengeli biçimde yaşanmasının temelini oluşturur.

Değerlerin Değerlendirilmesi

Değerler not verilerek ölçülmez. Öğrencinin davranışları gözlem, öz değerlendirme ve akran değerlendirmesiyle izlenir; amaç gelişimi desteklemektir.

Sınav uyarısı: Modelde yirmi değer vardır; adalet, saygı ve sorumluluk üst değerlerdir. Mahremiyet, merhamet, mütevazılık, aile bütünlüğü, vatanseverlik ve temizlik de değerler listesindedir. Değerler notla ölçülmez; rol model öğretmen en etkili yoldur.