Eğitim Sisteminin Yapısı

Sistemin Genel Yapısı (1739, Madde 18 ve Sonrası)

1739 sayılı Kanun'un üçüncü bölümüne göre Türk millî eğitim sistemi iki ana bölümden oluşur: örgün eğitim ve yaygın eğitim. Bu iki bölüm birbirini tamamlar; yatay ve dikey geçişlere imkân verecek şekilde düzenlenir.

Örgün Eğitim

Belirli yaş grubundaki ve aynı seviyedeki bireylere, amaca göre hazırlanmış programlarla okul çatısı altında düzenli olarak yapılan eğitimdir. Kademeleri:

• Okul öncesi eğitim (md. 19-20): Mecburi ilköğretim çağına gelmemiş çocukların eğitimini kapsar ve isteğe bağlıdır. Amaçları: çocukların bedensel, zihinsel ve duygusal gelişmesini sağlamak; onları ilköğretime hazırlamak; şartları elverişsiz çevrelerden gelen çocuklar için ortak bir yetiştirme ortamı yaratmak; Türkçeyi doğru ve güzel konuşmalarını sağlamak.
• İlköğretim (md. 22-25): 6-13 yaşlarındaki çocukların eğitim ve öğretimini kapsar. Kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve devlet okullarında parasızdır. İlköğretim kurumları dört yıl süreli zorunlu ilkokul ile dört yıl süreli zorunlu ve farklı programlar arasında seçime imkân veren ortaokuldan oluşur.
• Ortaöğretim (md. 26-31): İlköğretime dayalı, dört yıllık zorunlu, genel, mesleki ve teknik öğretim kurumlarının tümünü kapsar. Öğrencilere asgari ortak bir genel kültür kazandırmak, onları yükseköğretime ya da hayata ve iş alanlarına hazırlamak amaçlanır.
• Yükseköğretim (md. 38-39): Ortaöğretime dayalı, en az iki yıllık yükseköğretim veren eğitim kurumlarının tümünü kapsar.

Yaygın Eğitim (md. 40-41)

Örgün eğitim sistemine hiç girmemiş veya herhangi bir kademesinde bulunan ya da bu kademeden ayrılmış olan vatandaşlara ilgi, istek ve yetenekleri doğrultusunda örgün eğitimin yanında veya dışında düzenlenen eğitimdir. Amaçları arasında okuma-yazma öğretmek, eğitim eksikliklerini tamamlamak, ekonomik gelişmeye uygun meslek edindirmek ve boş zamanları değerlendirme alışkanlığı kazandırmak vardır.

Ortaöğretimde Önemli Hükümler

• Ortaöğretim kurumlarında öğrencilerin ilgi ve yeteneklerine göre yönlendirilmesi esastır.
• Zorunlu ortaöğretim, örgün eğitimin yanında açık öğretim yoluyla da tamamlanabilir.
• Ortaöğretimde öğrencilerin mesleki eğitime yönelmeleri, işletmelerde beceri eğitimiyle desteklenir.

ÖSYM uyarısı: Okul öncesi eğitim isteğe bağlıdır; ilköğretim ve ortaöğretim zorunludur. Yükseköğretim “en az iki yıllık” olarak tanımlanır. Halk eğitim merkezleri yaygın eğitim kurumudur.