Atom Modelleri

Atom Kavramının Gelişimi

Democritus (Demokritos), maddenin bölünemeyen küçük taneciklerden oluştuğunu düşünmüş ve bunlara atomos (bölünemez) adını vermiştir. Bu görüş deneye değil, felsefi düşünceye dayanıyordu.

Dalton Atom Modeli (1803)

• Maddeler, bölünemeyen ve parçalanamayan içi dolu küre şeklindeki atomlardan oluşur.
• Bir elementin bütün atomları aynıdır; farklı elementlerin atomları farklıdır.
• Atomlar belirli oranlarda birleşerek bileşikleri oluşturur.
• Kimyasal tepkimelerde atomlar yok olmaz, yeniden düzenlenir.
• Eksikleri: Atomun bölünebildiği, izotopların varlığı ve atomun yapısındaki tanecikler açıklanamamıştır.

Thomson Atom Modeli (1897)

• Katot ışınları deneyiyle elektronu keşfetmiştir.
• Atom, pozitif yüklü bir küre içine negatif yüklü elektronların gömülmesiyle oluşur: üzümlü kek modeli.
• Atomdaki pozitif ve negatif yük miktarları eşittir; atom nötrdür.
• Elektronun yük/kütle oranını belirlemiştir.

Rutherford Atom Modeli (1911)

• Alfa saçılması deneyi: İnce altın levhaya alfa tanecikleri gönderilmiş; çoğu sapmadan geçmiş, az bir kısmı sapmış, çok azı geri dönmüştür.
• Sonuç: Atomun büyük kısmı boşluktur; pozitif yük ve kütlenin neredeyse tamamı merkezdeki küçük çekirdekte toplanmıştır.
• Elektronlar çekirdeğin etrafında dolanır.
• Eksiği: Dönen elektronun enerji kaybedip çekirdeğe düşmemesini açıklayamamıştır.

Bohr Atom Modeli (1913)

• Elektronlar çekirdek etrafında belirli enerji düzeylerinde (yörüngelerde) dolanır; bu yörüngelerde dolanırken enerji kaybetmez.
• Elektron üst enerji düzeyine geçerken enerji alır, alt düzeye inerken enerjiyi ışık olarak yayar.
• Hidrojen atomunun spektrumunu açıklamıştır; ancak çok elektronlu atomları açıklayamamıştır.

Modern Atom Teorisi (Kuantum Modeli)

• Elektronların yeri kesin olarak belirlenemez; yalnızca bulunma olasılıklarının yüksek olduğu bölgeler (orbitaller) tanımlanır: elektron bulutu modeli.
• Schrödinger, Heisenberg (belirsizlik ilkesi) ve de Broglie (elektronun dalga özelliği) bu modelin gelişimine katkı sağlamıştır.
• Nötronu Chadwick (1932) keşfetmiştir.

Sınav uyarısı: Elektronu Thomson, çekirdeği Rutherford, nötronu Chadwick keşfetmiştir. Üzümlü kek modeli Thomson'a, yörünge (enerji düzeyi) modeli Bohr'a aittir. Atomun büyük kısmı boşluktur.