Görme Yetersizliği

Tanım ve Sınıflama

• Görme yetersizliği: Düzeltmeye rağmen görme keskinliği ya da görme alanındaki kayıp nedeniyle eğitimde özel düzenlemelere gereksinim duyulması.
• Az görme (az gören): İyi gören gözde düzeltilmiş görme keskinliği 6/18 (0,3) ile 3/60 (0,05) arası; görsel materyali büyütme ve uyarlamalarla kullanabilir.
• Yasal körlük: İyi gören gözde düzeltilmiş görme keskinliği 20/200 (0,1) ve altı ya da görme alanının 20 derece ve altında olması.
• Tam körlük: Işık algısının da olmaması.
• Eğitsel açıdan önemli olan, bireyin öğrenmede ağırlıklı olarak görsel mi yoksa dokunsal/işitsel kanalları mı kullandığıdır.

Nedenler ve Belirtiler

• Nedenler: Doğuştan katarakt, glokom, prematüre retinopatisi (ROP), albinizm, kortikal görme bozukluğu, retinitis pigmentoza, optik sinir atrofisi, diyabetik retinopati.
• Öğretmenin dikkat edeceği işaretler: gözleri sık ovuşturma, kısma, başı eğme, materyali çok yakından tutma, sık göz kırpma, satır kaybetme, gözlerde kızarıklık ve sulanma.

Eğitimsel Gereksinimler ve Beceriler

• Braille (kabartma yazı): Altı noktalı hücre sistemi; Louis Braille. Araçlar: Perkins Braille yazı makinesi, tablet ve kalem (stylus).
• Yönelim ve bağımsız hareket (O&M): Beyaz baston kullanımı, gören rehber tekniği, kılavuz köpek, çevresel ipuçları (ses, koku, doku).
• Günlük yaşam becerileri: Öz bakım, yemek yeme, para tanıma, ev işleri.
• Kavram gelişimi: Görme kaybı olan çocuk soyut ve uzamsal kavramlarda (renk, perspektif, büyüklük) zorlanır; somut ve dokunsal deneyim şarttır. Ayrıca stereotipik davranışlar (göz bastırma, sallanma) görülebilir.
• Genişletilmiş temel program: Braille, O&M, teknoloji kullanımı, sosyal beceriler, kariyer eğitimi, kalan görmenin etkili kullanımı.

Teknoloji ve Sınıf Uyarlamaları

• Az görenler için: büyük puntolu materyal, büyüteç, kapalı devre televizyon (CCTV), ekran büyütme yazılımı, uygun aydınlatma ve yüksek kontrast.
• Körler için: ekran okuyucu yazılımlar, sesli kitap, kabartma harita ve şekiller, Braille ekran.
• Öğretmen yazdıklarını sesli okur, işaret sözcükleri ("bura, şura") yerine açık betimleme kullanır; sınıf düzenini değiştirdiğinde öğrenciyi bilgilendirir; sınavlarda ek süre ve uygun formatta materyal sağlar.