1739 Sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu

Genel Bilgi

1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu 1973 yılında yürürlüğe girmiştir. Türk millî eğitiminin amaçlarını, temel ilkelerini, eğitim sisteminin genel yapısını ve öğretmenlik mesleğine ilişkin temel hükümleri düzenler. Türk eğitim sisteminin “anayasası” olarak nitelenir.

Türk Millî Eğitiminin Genel Amaçları (md. 2)

Türk Milletinin bütün fertlerini:

1. Atatürk inkılap ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk Milletinin millî, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven; insan haklarına ve Anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyetine karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek;
2. Beden, zihin, ahlak, ruh ve duygu bakımlarından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, sorumluluk duyan, yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek;
3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek gerekli bilgi, beceri, davranışlar ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak.

Böylece bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak; öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadi, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk Milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı, seçkin bir ortağı yapmaktır.

Türk Millî Eğitiminin Temel İlkeleri

• Genellik ve eşitlik: Eğitim kurumları dil, ırk, cinsiyet, engellilik ve din ayrımı gözetilmeksizin herkese açıktır; hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.
• Ferdin ve toplumun ihtiyaçları: Eğitim hizmeti bireyin ve toplumun ihtiyaçlarına göre düzenlenir.
• Yöneltme: Bireyler ilgi, istidat ve kabiliyetleri doğrultusunda çeşitli programlara veya okullara yöneltilir.
• Eğitim hakkı: İlköğretim görmek her Türk vatandaşının hakkıdır.
• Fırsat ve imkân eşitliği: Maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilere parasız yatılılık, burs gibi destekler sağlanır; özel eğitime ihtiyacı olanlar için tedbirler alınır.
• Süreklilik: Bireylerin genel ve mesleki eğitimlerinin hayat boyu devam etmesi esastır.
• Atatürk inkılap ve ilkeleri ve Atatürk milliyetçiliği.
• Demokrasi eğitimi.
• Laiklik: Türk millî eğitiminde laiklik esastır; din kültürü ve ahlak öğretimi zorunlu dersler arasında yer alır.
• Bilimsellik: Bütün ders programları ve eğitim yöntemleri bilimsel ve teknolojik esaslara göre düzenlenir.
• Planlılık: Millî eğitimin gelişmesi iktisadi, sosyal ve kültürel kalkınma hedeflerine uygun olarak planlanır.
• Karma eğitim: Okullarda kız ve erkek öğrencilerin birlikte eğitim görmesi esastır.
• Okul ile ailenin iş birliği.
• Her yerde eğitim: Millî eğitimin amaçlarının gerçekleşmesi için yalnız okul değil, her yer eğitim ortamıdır.

Kurullar

• Millî Eğitim Şûrası: Bakanlığın en yüksek danışma kuruludur; eğitim sistemine ilişkin konuları inceler ve tavsiye kararları alır.
• Talim ve Terbiye Kurulu: Bakanlığın bilimsel danışma ve karar organıdır; öğretim programları ve ders kitaplarıyla ilgili kararlar alır.

Sınav uyarısı: 1739 sayılı Kanun 1973 tarihlidir. Millî Eğitim Şûrası en yüksek danışma kuruludur. Yöneltme ilgi ve yeteneğe göre programlara yönlendirmedir; süreklilik hayat boyu eğitimi ifade eder. Karma eğitim kız ve erkeğin birlikte eğitimidir.