Taraflar ve Davaya Katılma

Taraf Ehliyeti, Dava Ehliyeti ve Dava Takip Yetkisi

• Taraf ehliyeti (md. 50): Medeni hakları kullanma ehliyetine değil, medeni haklardan yararlanma ehliyetine (hak ehliyetine) sahip olan, davada taraf ehliyetine de sahiptir. Gerçek ve tüzel kişiler taraf ehliyetine sahiptir. Kanunda öngörülen hâllerde tüzel kişiliği olmayan bazı varlıklar da taraf olabilir (kat malikleri kurulu, iflas masası gibi).
• Dava ehliyeti (md. 51): Medeni hakları kullanma ehliyetine (fiil ehliyetine) sahip olan kimse, dava ehliyetine de sahiptir. Dava ehliyeti bulunmayanlar yasal temsilcileri aracılığıyla temsil edilir. Sınırlı ehliyetsizler kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davaları bizzat açabilir.
• Dava takip yetkisi: Belirli bir davayı kendi adına takip etme yetkisidir; kural olarak hakkın sahibine aittir. İflas idaresi, tereke temsilcisi, vasiyeti yerine getirme görevlisi gibi kişiler başkasının hakkı hakkında kendi adına dava takip yetkisine sahiptir.
• Taraf ehliyeti ve dava ehliyeti dava şartıdır; mahkeme re'sen gözetir.

Dava Arkadaşlığı

• İhtiyari dava arkadaşlığı (md. 57): Birden fazla kişinin birlikte dava açması veya birden fazla kişiye karşı birlikte dava açılması; davaların aynı hukuki sebepten doğması veya aynı türden hukuki ya da maddi sebeplere dayanması gibi hâllerde mümkündür. Her dava arkadaşı diğerinden bağımsız olarak davayı takip eder; işlemleri diğerlerini etkilemez.
• Zorunlu dava arkadaşlığı (md. 59): Maddi hukuka göre birden çok kişinin birlikte dava açması veya birden çok kişiye karşı birlikte dava açılması gerekir (elbirliği mülkiyetine dayanan davalar, mirasçıların birlikte açması gereken davalar). Bu durumda dava arkadaşları birlikte hareket etmek zorundadır ve tek bir karar verilir.

Davaya Katılma

• Asli müdahale (md. 65): Görülmekte olan bir davanın konusu olan şey veya hak üzerinde, taraflardan daha üstün bir hak iddia eden üçüncü kişi, ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar taraflara karşı açacağı bir dava ile asli müdahil olarak davaya katılabilir. Asli müdahale davası ile asıl dava birlikte görülür.
• Fer'i müdahale (md. 66): Üçüncü kişi, davanın taraflarından birinin yanında yer alarak, davanın sonucunda hukuki yararı bulunduğunu ileri sürerek tahkikat sona erinceye kadar fer'i müdahil olarak davaya katılabilir. Fer'i müdahil taraf değildir; yanında katıldığı tarafın işlem ve açıklamalarına aykırı olmamak koşuluyla işlem yapabilir.
• Davanın ihbarı (md. 61): Davada haksız çıkması hâlinde üçüncü bir kişiye başvurma imkânı bulunan veya üçüncü bir kişinin talebine muhatap olacağından endişe eden taraf, tahkikat sona erinceye kadar davayı o kişiye ihbar edebilir.

Taraf Değişikliği (md. 124)

Bir davada taraf değişikliği, ancak karşı tarafın açık rızası ile mümkündür. Ancak taraf değişikliği talebinin maddi hataya dayanması veya dürüstlük kuralları çerçevesinde kabul edilebilir bir yanılgıya dayanması hâlinde hâkim, karşı tarafın rızasını aramaksızın talebi kabul edebilir. Dava konusunun devri hâlinde ise devralan davayı kaldığı yerden devam ettirir (md. 125).

Temsil

Taraflar davayı bizzat veya bir avukat aracılığıyla takip edebilir. Avukata verilen genel dava vekâletnamesi ile davanın kabulü, feragat, sulh, yemin teklifi gibi işlemler yapılamaz; bunlar için vekâletnamede özel yetki bulunmalıdır (md. 74).