Oruç

Orucun Tanımı ve Farz Kılınışı

Oruç (savm), ikinci fecirden (imsak) güneşin batışına (iftar) kadar, ibadet niyetiyle yeme, içme ve cinsel ilişkiden uzak durmaktır. Ramazan orucu hicretin 2. yılında farz kılınmıştır (Bakara 183). Orucun rüknü imsaktir (kendini tutmak); şartı niyettir.

Oruç Çeşitleri

• Farz: Ramazan orucu, kazası ve kefaret oruçları.
• Vacip: Adak (nezir) orucu ve başlanıp bozulan nafile orucun kazası.
• Nafile: Şevval ayında altı gün, Muharrem'in 9-10 veya 10-11. günleri (Âşûrâ), her ayın 13-14-15. günleri (eyyâm-ı bîz), pazartesi-perşembe oruçları, Arefe günü orucu, Davud orucu (gün aşırı).
• Mekruh/yasak: Ramazan bayramının birinci günü ile Kurban bayramının dört gününde oruç tutmak tahrîmen mekruhtur.

Orucu Bozan ve Yalnız Kaza Gerektiren Durumlar

Yenilmesi-içilmesi mutat olmayan bir şeyi yutmak; kasıtlı olarak ağız dolusu kusmak; abdest alırken boğaza su kaçması; fecir doğmadı ya da güneş battı zannederek yemek; mazeret sebebiyle orucu bozmak.

Hem Kaza Hem Kefaret Gerektiren Durumlar

Ramazan orucu tutarken, bilerek ve isteyerek, mazeretsiz olarak yemek, içmek veya cinsel ilişkide bulunmak. Kefaret: Ara vermeden iki kamerî ay (60 gün) oruç tutmak, buna güç yetmezse 60 fakiri bir gün doyurmaktır. Bozulan gün için ayrıca bir gün kaza tutulur.

Orucu Bozmayan Durumlar

Unutarak yemek-içmek, ihtilam olmak, kendiliğinden kusmak, göze ilaç damlatmak, misvak kullanmak, ağız suyunu yutmak, kan aldırmak.

Oruç Tutmamayı Mubah Kılan Mazeretler

• Hastalık ve yolculuk (seferîlik).
• Hamilelik ve çocuk emzirme.
• Oruç tutamayacak derecede yaşlılık ve iyileşme ümidi olmayan hastalık: bu kişiler her gün için fidye verir.
• Hayız ve nifas hâlindeki kadınlar oruç tutmaz, sonra kaza eder.

Ramazan'la İlgili İbadetler

• Teravih: Ramazan gecelerinde yatsıdan sonra kılınan sünnet-i müekkede namaz.
• İtikâf: İbadet niyetiyle mescitte kalmak; Ramazan'ın son on gününde sünnet-i kifâyedir.
• Sadaka-i fıtır: Ramazan'ın sonuna yetişen ve nisap miktarı mala sahip olan Müslümanın vermesi vacip olan sadaka.

Sınav uyarısı: Kefaret yalnızca Ramazan orucunun kasten bozulmasında gerekir; kaza ve nafile oruçlarda kefaret yoktur. Unutarak yemek orucu bozmaz.