Kanun Yolları

İdari Yargıda Kanun Yolları

2014 yılında yapılan değişiklikle (6545 sayılı Kanun) istinaf kanun yolu idari yargıda fiilen uygulanmaya başlamış, böylece üç dereceli yapı kurulmuştur. Kanun yolları olağan (itiraz, istinaf, temyiz) ve olağanüstü (kanun yararına temyiz, yargılamanın yenilenmesi) olarak ikiye ayrılır. Kararın düzeltilmesi yolu 2016'da kaldırılmıştır.

İstinaf (İYUK md. 45)

• İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluyla başvurulabilir.
• Bölge idare mahkemesi hem maddi hem hukuki denetim yapar; başvuruyu yerinde görürse kararı kaldırarak işin esası hakkında yeniden karar verir. Ancak usule ilişkin bazı hâllerde (görev, yetki, ehliyet gibi) dosyayı mahkemesine geri gönderir.
• Kanunda belirtilen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklar hakkında verilen kararlar ve bazı ivedi yargılama kararlarında istinaf incelemesi sonunda verilen kararlar kesindir.

Temyiz (İYUK md. 46)

Danıştay daireleriyle bölge idare mahkemelerinin aşağıdaki kararları, tebliğden itibaren otuz gün içinde Danıştay'da temyiz edilebilir:

• Danıştay dairelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği nihai kararlar (temyiz mercii İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurulu),
• Bölge idare mahkemelerinin; düzenleyici işlemler, belli parasal sınırı aşan vergi davaları ve tam yargı davaları, imar planları, ÇED kararları, maden ve petrol gibi kanunda sayılan konulardaki kararları.

Temyizde Danıştay yalnız hukuki denetim yapar. Bozma sebepleri (md. 49): görev ve yetki dışında bir işin çözümlenmiş olması, hukuka aykırı karar verilmesi, usul hükümlerine uyulmamış olması.

Kararlara Uyma (md. 50)

Bozma üzerine ilk derece mahkemesi bozma kararına uyabilir veya ilk kararında ısrar edebilir. Israr kararının temyizi hâlinde İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurulunun kararına uyulması zorunludur.

Olağanüstü Kanun Yolları

• Kanun yararına temyiz (md. 51): Kesinleşmiş kararlara karşı ilgili bakanlık veya Danıştay Başsavcısı tarafından yalnız kanunun uygulanmasında birlik sağlamak için başvurulur; bozma kararı kararın hukuki sonuçlarını kaldırmaz.
• Yargılamanın yenilenmesi (md. 53): Sahte belge, yalan tanıklık, karar sonrası ele geçen belge, hâkimin reddi sebebi gibi hâllerde kesinleşmiş karar için başvurulur; süre genel olarak 60 gündür ve her hâlde karar tarihinden itibaren on yılı geçemez.

Kararların Uygulanması (md. 28)

Esas hakkında verilen kararların gereği, idare tarafından gecikmeksizin işlem tesis edilerek veya eylemde bulunularak yerine getirilir; bu süre kararın idareye tebliğinden itibaren otuz günü geçemez. Kararı uygulamayan kamu görevlisi aleyhine tazminat davası açılabilir.