Ekonomik Faaliyetler

Ekonomik Faaliyetlerin Sınıflandırılması

• Birincil faaliyetler: Doğal kaynakların doğrudan kullanıldığı faaliyetler: tarım, hayvancılık, ormancılık, balıkçılık, madencilik.
• İkincil faaliyetler: Ham maddelerin işlenmesi: sanayi, enerji üretimi, inşaat.
• Üçüncül faaliyetler: Hizmet sektörü: ticaret, ulaşım, turizm, eğitim, sağlık, bankacılık.
• Dördüncül ve beşincil faaliyetler: Bilgi üretimi, araştırma-geliştirme, üst düzey yönetim ve karar verme.
• Ülkeler geliştikçe birincil sektördeki çalışan oranı azalır, hizmet sektörünün payı artar.

Tarım

• Tarımı etkileyen doğal faktörler: İklim (sıcaklık, yağış, vejetasyon süresi; en önemli faktör), toprak, yer şekilleri (eğim, yükselti, bakı). Beşerî faktörler: Teknoloji, sermaye, sulama, pazar, devlet politikaları.
• Tarım türleri: Ekstansif (geleneksel) tarım (verim düşük, doğal şartlara bağlı, nadas uygulanır), entansif (modern) tarım (makine, gübre, sulama, ilaç kullanımı; verim yüksek), plantasyon tarımı (tropikal bölgelerde tek ürüne dayalı, ihracat amaçlı büyük çiftlikler: kahve, kakao, muz, kauçuk, şeker kamışı).
• Önemli tarım ürünleri ve yetişme şartları: Buğday (ılıman ve karasal iklim; çimlenme döneminde yağış, olgunlaşmada kuraklık), pirinç (bol su ve sıcaklık; muson Asyası), mısır, pamuk (sıcaklık, bol su, olgunlaşmada kuraklık), çay (her mevsim yağış, asitli toprak; Doğu Karadeniz), zeytin (Akdeniz iklimi, don olayına hassas), turunçgiller.

Hayvancılık

• Ekstansif (mera) hayvancılığı: Doğal otlaklara dayalı, verimi düşük. Entansif (besi) hayvancılığı: Ahırda yem bitkileriyle besleme, verimi yüksek; gelişmiş ülkelerde yaygın.
• Büyükbaş hayvancılık nemli ve gür çayırlık alanlarda; küçükbaş (koyun) hayvancılık bozkır alanlarında; kıl keçisi engebeli makilik alanlarda; Ankara keçisi (tiftik) İç Anadolu'da yaygındır.

Madenler ve Enerji Kaynakları

• Yenilenemez kaynaklar: Kömür (taş kömürü, linyit), petrol, doğal gaz, uranyum. Petrol rezervleri Orta Doğu (Basra Körfezi), Venezuela, Rusya ve Kanada'da yoğundur.
• Yenilenebilir kaynaklar: Hidroelektrik, güneş, rüzgâr, jeotermal, biyokütle, dalga ve gelgit enerjisi. Çevreye zararları azdır; fosil yakıtlara bağımlılığı azaltır.

Sanayi

• Sanayinin kuruluş yerini etkileyen faktörler: Ham madde, enerji, sermaye, iş gücü, pazar, ulaşım, su, devlet politikaları. Ham maddesi çabuk bozulan ürünlerin (şeker pancarı, süt, çay) fabrikaları ham madde kaynağına yakın kurulur; ağırlığı işlenince azalan ham maddeler (bakır, şeker pancarı) için de ham madde yakınlığı önemlidir.
• Sanayi bölgeleri: Kuzeydoğu ABD, Batı Avrupa (Ruhr), Doğu Asya (Japonya, Çin, Güney Kore). Günümüzde emek yoğun sanayiler iş gücünün ucuz olduğu ülkelere kaymaktadır.
• Ormancılık ve balıkçılık: Tayga ormanları kâğıt ve kereste; balıkçılık soğuk-sıcak akıntıların karşılaştığı, kıta sahanlığı geniş denizlerde gelişmiştir (Norveç, Japonya, Peru, Kuzey Atlas).