Kurban

Kurbanın Tanımı ve Hükmü

Kurban, sözlükte yaklaşmak demektir. Terim olarak ibadet niyetiyle, belirli şartları taşıyan hayvanı belirli vakitte usulüne uygun kesmektir. Kurban bayramında kesilen kurbana udhiyye denir. Hanefî mezhebine göre vacip; Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine göre sünnet-i müekkededir.

Kimler Kurban Keser?

• Müslüman olmak.
• Akıllı ve ergen olmak.
• Mukim olmak (yolcu olmamak).
• Nisap miktarı mala sahip olmak. Zekâttan farklı olarak malın artıcı olması ve üzerinden yıl geçmesi şartı aranmaz.

Kurban Edilecek Hayvanlar

• Koyun ve keçi: Bir yaşını doldurmuş olmalı. Koyun, altı ayını doldurup bir yaşındaki gibi gösterişli ise kurban edilebilir. Yalnızca bir kişi adına kesilir.
• Sığır ve manda: İki yaşını doldurmuş olmalı.
• Deve: Beş yaşını doldurmuş olmalı.
• Sığır, manda ve deve yedi kişiye kadar ortak kesilebilir.
• Tavuk, horoz, kaz gibi kümes hayvanları ve av hayvanları kurban edilemez.

Kusurlar: İki veya bir gözü kör, kesim yerine gidemeyecek kadar topal, aşırı zayıf, kulağının ya da kuyruğunun çoğu kesik, dişlerinin çoğu dökülmüş hayvan kurban edilmez. Doğuştan boynuzsuz olmak kurbana engel değildir.

Kesim Vakti

Bayram namazı kılınan yerlerde bayram namazından sonra başlar. Hanefîlere göre bayramın üçüncü günü güneş batıncaya kadar; Şâfiîlere göre dördüncü günü güneş batıncaya kadar devam eder. Kesimde besmele çekilir.

Kurban Çeşitleri

• Udhiyye: Kurban bayramında kesilen kurban.
• Adak (nezir) kurbanı: Vaciptir. Adayan kişi, eşi, usûl ve fürûu ile zenginler bu kurbanın etinden yiyemez.
• Akîka: Yeni doğan çocuk için şükür amacıyla kesilen kurban.
• Hedy (şükür kurbanı): Temettu ve kırân haccı yapanların Harem bölgesinde kestiği kurban.
• Ceza kurbanı (dem): Hac ve umrede bir vacibin terki veya ihram yasağının ihlali sebebiyle kesilen kurban.

Etin Dağıtımı ve Teşrik Tekbirleri

Udhiyye etinin üçe bölünmesi menduptur: bir bölümü ev halkına, bir bölümü eş-dosta, bir bölümü yoksullara. Kurbanın eti, derisi kesim ücreti olarak verilemez.

Teşrik tekbirleri: Arefe günü sabah namazından bayramın dördüncü günü ikindi namazına kadar, 23 vakit farz namazın ardından getirilir; vaciptir.

Sınav uyarısı: Kurban Hanefîlerde vacip, diğer üç mezhepte sünnet-i müekkededir. Kesim Hanefîlerde üç, Şâfiîlerde dört gün sürer. Teşrik tekbirleri 23 vakittir.