Öğretim İlke ve Kavramları

Temel Kavramlar

• Eğitim: Bireyin davranışlarında kendi yaşantısı yoluyla, kasıtlı olarak istendik değişme meydana getirme sürecidir (Ertürk).
• Öğretim: Öğrenmenin planlı ve kontrollü biçimde okul ortamında gerçekleştirilmesidir. Her öğretim eğitimdir; ama her eğitim öğretim değildir.
• Öğrenme: Yaşantı ürünü, kalıcı izli davranış değişikliğidir. Büyüme, olgunlaşma, ilaç ve yorgunluk kaynaklı değişmeler öğrenme sayılmaz.
• Ders: Öğretimin belirli bir zaman ve konuya ayrılmış birimidir. Talim ise bir davranışın tekrarla pekiştirilmesidir.
• Kazanım: Öğrencinin öğrenme sürecinde kazanması beklenen bilgi, beceri, tutum ve değerlerdir.

Öğretim İlkeleri

• Öğrenciye görelik (öğrenciye uygunluk): Öğretim öğrencinin hazır bulunuşluğuna, ilgi ve yeteneklerine göre düzenlenir.
• Hedefe görelik: Tüm etkinlikler belirlenen hedeflere ulaşmaya yönelik olmalıdır.
• Bilinenden bilinmeyene: Öğrencinin ön bilgisinden başlanarak yeni bilgiye geçilir.
• Yakından uzağa: Önce öğrencinin yakın çevresindeki konular ele alınır. Burada yakınlık hem fiziksel hem duygusal yakınlıktır.
• Somuttan soyuta: Özellikle küçük yaş gruplarında somut nesnelerle başlanıp soyut kavramlara geçilir.
• Basitten karmaşığa (kolaydan zora): Konular yalın olandan karmaşık olana doğru sıralanır.
• Bütünlük: Bilişsel, duyuşsal ve psikomotor alanlar birlikte ele alınır; konular birbirine bağlanır.
• Hayata yakınlık (yaşama görelik): Öğretilenler günlük yaşamla ilişkilendirilir.
• Etkin katılım (aktiflik): Öğrenci sürece zihinsel ve fiziksel olarak katılmalıdır.
• Açıklık, ekonomiklik, millîlik, demokratiklik ve güncellik de öğretim ilkeleri arasındadır.

Öğretme–Öğrenme Süreci

Süreç hedefler (ne öğretilecek), içerik (neyle), öğrenme yaşantıları (nasıl) ve değerlendirme (ne kadar) öğelerinden oluşur. Hazır bulunuşluk, öğrencinin yeni öğrenmeye bilişsel, duyuşsal ve fiziksel olarak hazır olma düzeyidir; öğretimin başlangıç noktasını belirler.

ÖSYM uyarısı: Soru köklerinde kısa bir sınıf örneği verilir ve hangi ilkenin uygulandığı sorulur. Öğretmenin önce okulun bahçesindeki ağaçları sonra ülkenin ormanlarını işlemesi “yakından uzağa”; ön bilgiyi yoklaması “bilinenden bilinmeyene” ilkesidir.